تلفیق صنعت سینما و انیمیشن در حمل و نقل ( سیستم مترو )

   تلفیق صنعت سینما و انیمیشن در حمل و نقل ( سیستم مترو )

  مصطفی زارع [1]

چکیده

در سالهای متمادی استفاده از اسلایدهای متعدد و سرعت دادن به آنها در نمایش به تماشاگران ثابت ، صنعت سینما را رونق داد و خود به نام صنعتی به نام پویانمایی [2]  تبدیل شد . ساختار فیلمها با استفاده از فریمهای متعدد و با سرعت از محوطه دید و نمایش سریع آنها به تماشاگران ثابت ، خود باعث عاملی شد که در سالهای 1915 آن را صنعت انیمیشن نامیدند . صنعت فیلم و انیمیشن های کوتاه نیز از همین منوال پیروی می نمایند . در این مقاله با استفاده از روش ارائه شده صنعت انیمیشن و فیلم کوتاه می تواند در صنعت حمل و نقل وارد شده ، موجب افزایش کاربران ، مخصوصاً توریست ها از وسیله نقلیه عمومی همچون مترو و یا سیستمهای دیگر ریلی گردند . داستان نویسی و انتخاب چند پایان مختلف برای نمایشهای ارائه شده در پایان هر یک از خطوط به تشویق و ترغیب توریست به استفاده از تمامی خطوط خواهد انجامید . افزایش جذابیت خطوط مترو و جذب توریست از اهداف روشهای  ارائه شده در مقاله پیش رو            می باشد .  

کلمات کلیدی

صنعت انیمیشن ، اسلاید ، سیستم حمل و نقل ریلی ، مترو ، داستان نویسی

1-  مقدمه

صنعت سلولویید برای پویانمایی [3] روی پس زمینه ثابت در سال 1915 پدید آمد . در آغاز پویانمایی های دهه های 1920 تا اوایل 1930 به صورت سری های کوتاه ساخته می شدند با 24 تصویر در ثانیه . سالهای بعد ، صنعت انیمیشن به عنوان یکی از مهمترین پدیده های سرگرم کننده نزد مردم شناخته شد . نمونه های از وسایل ابتدایی تولید شده در این صنعت در شکل 1 نمایش داده است .

شکل 1 –وسایل ابتدایی صنعت نمایش انیمیشن

بعدها و با گسترش صنعت سینما ، این صنعت نیز گسترش پیدا کرده و به یکی از مهمترین سرگرمی ها و کسب درآمدها تبدیل گردید . عملکرد سیستم مذکور حرکت اسلایدها و عکس های متعدد با سرعت متفاوت به تماشاگر ثابت بود ، یعنی تماشاگر به صورت ثابت در یک نقطه قرار گرفته و اسلاید ها با سرعتهای متفاوت به آنها نمایش داده می شد . هم اکنون نیز این صنعت به همین منوال عمل می کند . در مقاله ارائه شده ، جای این دو عوض گردیده و تماشاگر با سرعت از مقابل اسلایدهای ثابت عبور خواهد نمود . این عمل زمانی امکان داشت که تماشاگر بتواند در مسافتی طولانی چه از نظر مکانی و چه از نظر زمانی از مقابل اسلایدها عبور نماید .

2- روش تحقیق

در این مقاله ابتدا با استفاده از مراحل گام به گام ، نحوه استفاده از این روش و نحوه های مختلف استفاده از آن مطرح شده است . چگونگی استفاده از این روش بر روی دیوارهای مترو و یا قطارهای رو زمینی ، طراحی فیلم و یا داستان سرایی قطعه تولید شده با توجه مسیر و فاصله زمانی و یا مکانی ، تولید قطعه انیمیشنی با پایان های متفاوت در مسیرهای انتهایی ، کاربرد قطعه انیمیشنی تولید شده در مسیرهای مارپیچ ، متعدد و طولانی همچون خطوط مترو شهر توکیو ، جذب مسافر و توریست جهت کسب درآمد و جبران هزینه های شبکه مترو ، برآورد هزینه های متفاوت و عملکرد های متفاوت این سیستم ، تولید روحیه مثبت برای مسافران عبوری از سیستم مترو و یا قطار شهری و بین شهری و ….  در این مقاله مورد بررسی و نقد قرار خواهند گرفت .

2-1 – هدف از تحقیق

هدف از تحقیق ارائه شده ، تلفیق صنعت انیمیشن و سینما ( فیلم کوتاه ) با استفاده از داستان نویسی بسیار قوی در صنعت حمل و نقل می باشد . همچنین جذب توریست ، کسب درآمد و جذب سرمایه ، احساس نشاط بیشتر در مسافران سیستم های مترو ( سیستم حمل و نقلی زیرزمینی ) ، سرگرمی بیشتر در مسافت های طولانی و کسل کننده قطارهای شهری و … از اهداف دیگر مقاله ارائه شده خواهد بود .

2-2- فرآیند تحقیق

این عمل زمانی امکان داشت که تماشاگر بتواند در مسافتی طولانی چه از نظر مکانی و چه از نظر مکانی از مقابل اسلایدها عبور نماید .  قالب های مختلف انیمیشن عبارتند از :

1- انيميشن دو بعدی 2- انيميشن سه بعدی ( اجسام يا عروسکها و…) 3- تکنيک های تلفيقی( زنده انيميشن و…)4-انيميشن کامپيوتری

 همچنین شيوه های مختلف ساخت انيميشن عبارتند از :

1-  انيميشن روی طلق (Cell Animation):

روشی است که در آن طراحيها روی طلق اجرا و رنگ آميزی شده و سپس روی زمينه يا ” بک گراند” قرار می گيرند و معمولا دو فريم از هر تصوير فيلمبرداری می شود. تعداد فريم های برای هر تصوير متناسب با موضوع و نوع حرکت ، قابل تغيير است . برای مثال از فيلم های والت ديزنی (آدم برفی) را می توان نام برد.

2- انيميشن روی کاغذ (Paper Animation):

در اين روش به دليل عدم استفاده از طلق ، زمينه ها ساده تر انتخاب شده و تمامی اجزای صحنه برای هر نقاشی مجددا کشيده می شود. از ويژگيهای مهم اين روش يکی مواج بودن تصاوير و ديگر ، سادگی پس زمينه است. ابزاری که در اين روش به کار می رود ، می تواند مدادهای مختلف ، راپيد ، قلم فرانسه، پاستل، آبرنگ، رنگ روغن و يا هر وسيله تازه ديگری باشد . مثال: فيلم تداعی ساخته نورالدين زرين کلک.

3- انيميشن بدون دوربين (Animation Without Camera):

يکی از ساده ترين و ارزان ترين راههای ساخت فيلم انيميشن ، شايد همين روش باشد . زيرا می توان با استفاده از نوار فيلم خام يا نور خورده، بدون استفاده از دوربين و مراحل لابراتوری، فيلم ساخت . اگر فيلم خام را ظاهر کنيم و يا فيلم های قديمی و مستعمل را با مقداری آب ژاول شستشو دهيم ، نوار شفافی به دست می آيد که می توانيم با ابزار مختلفی مثل مداد چرب، مرکب، رنگ روغن و يا وسايل ديگری ، روی هرفريم آن پی در پی طراحی کنيم که حاصل آن ، فيلم انيميشن است .

4- کات اوت يا انيميشن با بريده مقوا (Cut Out):

پرسوناژ با بريده مقوا ساخته و مفصل گذاری می شود و گاه به صورت کولاژ (Collage) يعنی با بريده مواد ديگری مانند پارچه، نخهای مختلف، کاموا، کاغذهای گوناگون روزنامه و يا عکس شکل می گيرد و زير دوربين، کادر به کادر حرکت داده و فيلمبرداری       می شود.

5 – انيميشن سه بعدی (Three ِDimensional Animation يا 3D):

اين تکنيک با فيلمبرداری تک فريم از پرسوناژهای عروسکی يا هر پرسوناژ سه بعدی ديگر اجرا می شود. ِيعنی از هرحرکت عروسکهايی که مفصلهای فرم پذيری دارند ، يک يا دو فريم فيلم گرفته می شود.

6- انيميشن با عکس ( Photo Animation):

ازسوژه در حال حرکت، عکسهای پی در پی گرفته می شود و با انتخابی از آنها و تغييرات ديگر، دور عکسها بريده شده و سپس روی پس زمينه، که ممکن است عکس يا نقاشی باشد، قرار مي گيرند و فيلمبرداری می شوند. گاه ممکن است به جای عکس، از فتوکپی استفاده شود. اين شيوه نيز به علت تغييراتی که در عکس به وجود می آيد ، جذابيتی ويژه پيدا می کند، که می توان با استفاده از مداد رنگی يا پاستل جلوه های گرافيکی ويژه ای را خلق نمود، همچنين از فتوکپی رنگی هم می توان استفاده کرد.

7- پيکسيليشن ( جن نمايی و يا زنده نمايی) (Pixilation):

در اين روش ، پرسوناژ زنده، بازيگر نقش اصلی است و مقاطعی از حرکت پرسوناژ انتخاب شده و چند کادر فيلمبرداری می شود. حاصل، حرکت منقطع بازيگر است که با سرعتهای متفاوت و متناسب موضوع فيلم ، حالتی تازه و بديع را ا لقا می کند.

8- پين اسکرين ( تخته سنجاق) (Pin Screen)

9- انيميشن زير دوربين (Under Camera Animation)

10- روتوسکپی (Rotoscopy )

11- دايناميشن (Dinamation) :

در اين تروکاژ با استفاده از روش نمايش از پشت، صحنه های عروسکی، با طبيعت و تصاوير واقعی از موجودات زنده پيوند زده       می شوند و دنيای خيالی با دنيای واقعی درهم می آميزند. ابتدا هنرپيشه ها به کمک تخيل و دکوپاژ دقيقی که کارگردان بر مبنای سناريو در دست دارد ، با موجودات خيالی که وجود خارجی ندارند، حرف می زنند و يا به ايفای نقش می پردازند.

12- انيميشن کامپيوتری (Computer Animation )

13- دياگرام انيميشن (Diagram Animation)

در این تحقیق برای بهتر واضح بودن فریم ها و نمایان بودن انیمیشن و کارایی بودن آن در دیوارهای مترو می توان تنها از روشهای انيميشن روی طلق ، انيميشن روی کاغذ ، انيميشن با عکس و پيکسيليشن ( جن نمايی و يا زنده نمايی) استفاده نود که نمود بیشتری خواهند داشت . نمونه ای از روش های انیمیشنی ذکر شده در شکل شماره 2 نمایش داده شده است .

شکل شماره 2- نمونه ای از انیمیشن پيکسيليشن ( جن نمايی و يا زنده نمايی) ، روی طلق ، روی کاغذ یا انیمیشن با عکس

در طی مسیر تونلهای مترو در زیر زمین و گاهی بر روی زمین ، محیط اطراف اغلباً تاریک و بسیار کسل کننده می باشد و مسافران تنها منتظر به اتمام رسیدن مسیر و رسیدن به مقصد می باشند . به بیان دیگر مسیر تونلهای مترو نه تنها هیچ جذابیتی برای مسافران و حتی جاذبه ای برای جذب افراد توریست ندارد ، بلکه مسیری بسیار کسل کننده و خسته کننده است . در شکل شماره 3 این امر بیشتر قابل درک می باشد .

شکل شماره 3 – نمایش محیط تاریک و کسل کننده مسیر تونلهای مترو

دیوارهای تونلهای مترو می تواند بهترین زمینه برای استفاده صنعت انیمیشن در مترو بوده و با کمی روشنایی و روشن نمودن دیوارهای تاریک مترو این امر محقق گردد . ( شکل شماره 4 )

شکل شماره 4- دیوارهای روشن شده توسط روشنایی در تونلهای سیستم مترو

در صورتیکه فاصله زمانی بین دو ایستگاه مترو زیر زمینی 3 دقیقه باشد ، می توان با استفاده از فریم های متعدد با عنایت به 24 فریم در ثانیه ، فیلمی یا انیمیشنی کوتاه با 4320 فریم بر روی دیواره ها با استفاده از طلقها ، عکس ها و یا با تابلو های دیجیتالی داشته باشیم . امروزه صفحات نمایشی و دیجیتالی در ایستگاه ها برای سرگرمی مسافران نصب و راه اندازی گردیده ، ولی تا به حال برای دیواره های تونل در طی مسیر که منظره ای بسیار کسل کننده و گاهی دلگیر می باشد ، روشی پیشنهاد و عملیاتی نگردیده است ( شکل شماره 5 ) ،

شکل شماره 5

ولی در صورت استفاده از صفحات دیجیتالی در طول دیواره تونلها می توان در مدت زمان های کوتاه نوع فیلم یا انیمیشن استفاده شده را تغییر داده و از حالت یکنواختی تصاویر و یا فیلم های کوتاه ثابت درآورد . از این صنعت در ساخت انیمیشنهای مختلف برای تبلیغات ، ایجاد جذابیت برای کودکان و تشویق آن برای استفاده از سیستم حمل و نقلی همگانی ریلی نیز می توان استفاده نمود . مسافر در حال حرکت بدون احساس طی نمودن مسیر ، سرگرم بوده و احساس نشاط خواهند نمود . شکل های  شماره 6 نمونه از استفاده از       اسلاید های متعدد در صفحات دیجیتالی در طی مسیر و شماره 7  استفاده از فریمها بصورت طلق یا نقاشی در دیوارهای تونل مترو را نمایش داده است .

شکل شماره 6 – نمونه از استفاده از اسلاید های متعدد در صفحات دیجیتالی در طی مسیر

شکل شماره 7 – استفاده از طلق و یا عکس به صورت فریمهای متعدد بکار گرفته شده در دیواره تونلهای مترو

با توجه به سرعت نمایش فریمها در هر ثانیه ، سرعت قطار و طول مسیر ( فاصله هر ایستگاه ) ، رابطه 1 را خواهیم داشت :

رابطه شماره 1                                                                                                                 L_X = M/V = ( M×l_i )/t

که در آن :

L_X : تعداد اسلاید ها در هر متر

M : سرعت نمایش اسلاید ها (Frame / sec  )

V : سرعت قطار (  m / sec )

l_i : طول مسیر ( طول نصب فریمهای انیمیشن ) بین دو ایستگاه  (  m )

t : زمان سفر بین دو ایستگاه (  sec  )

در صورتیکه فریمها یک متری باشند و بخواهیم سرعت نمایش 24 فریم در ثانیه را داشته باشیم ، می بایستی سرعت قطار با توجه به رابطه 1 تنظیم گردد . همچنین در صورت تغییر در سرعت و یا تغییر در طول مسیر بین دو ایستگاه می توان سرعت نمایش اسلاید کمتر و یا بیشتر گردد .

پس از طرح این روش می توان برای جذابیت بیشتر و حتی جذب توریست برای تماشای این روش در تمامی خطوط و کسب در آمد بیشتر برای مترو ، بر روی خطوط مترو برنامه ریزی صورت بگیرد . برای بیان بهتر نقشه متروی تهران را در نظر بگیرید . ( شکل شماره 8 )

 داستان نویسی انیمیشن یا فیلم کوتاه از ایستگاه کرج – تهران ( صادقیه ) به ایستگاه مرکزی امام خمینی نیمی از داستان ارائه شده بر روی دیواره های بوده و پایان داستان و انیمیشن ارائه شده در پایان هر یک از خطوط دیگر ، با یک انتها ختم گردد . مثلاً انتهای داستان نوشته شده برای آن فیلم کوتاه به 3 صورت طراحی گردد و خاتمه آن در سه ایستگاه انتهایی میرداماد – دردشت – و حرم مطهر با یکدیگر فرق داشته باشد ، لذا توریست و تماشاگر برای دنبال نمودن داستان از خطوط دیگر نیز استفاده نموده و این مطلب خود بر جذابیت خطوط خواهد افزود .

شکل شماره 8- ایستگاه های پایانی هر کدام با یک نوع خاتمه برای انیمیشن طراحی شده

حال برای خطوط بسیار پیچیده مانند خطوط متروی زیرزمینی شهر توکیو ، می توان داستان هایی کوتاه و یا داستانهایی بلند و دنباله دار طراحی نمود که توریست ، تماشاگر و یا مسافر بتواند با استفاده از یک راهنما ، داستان انیمیشن یا فیلم کوتاه طراحی شده را دنبال کند . ( شکل شماره 8 ) . جذب توریست و یا مسافر در متروهایی که در غیر ساعات اوج بسیار خلوت می باشند می تواند درآمدزا بوده و بخشی از هزینه های جاری مترو را کاهش نماید .

شکل شماره 9- نقشه خطوط پیچیده متروی زیرزمینی شهر توکیو

روش های دیگری نیز می تواند در طراحی داستان نویسی خطوط در نظر گرفته شود  . برای مثال نیمی از داستان در مسیر رفت و نیمی دیگر در مسیر بازگشت باشد . این امر موجب افزایش حس رفع خستگی در راه برای کارکنان و کارمندان استفاده کننده از مترو خواهد شد .

3- مطالعه موردی و پیاده سازی روش تحقیق روی مترو تهران

همانطور که توضیح داده شد می توان طراحی انیمیشن و یا داستان نویسی انیمیشن و یا فیلم کوتاه را برای خطوط متروی روزمینی و زیرزمینی تهران و کرج-تهران عملیاتی نمود . در دیواره هایی از قسمتهایی از مسیر که بر روی زمین نصب می باشند ، دارای زمینه ای مناسب برای نصب و استفاده از عکسها و اسلاید های متعدد و پی در پی خواهد بود . همچنین برای خطوط صادقیه به بعد نیز استفاده از دیواره های روشن شده خطوط بهترین زمینه برای نصب اسلایدها خواهد بود . داستان نویسی دقیق و ظریفانه بر جذابیت خطوط خواهد افزود . استفاده از پایان های متفاوت در پایان ایستگاه های میرداماد ، دردشت و حرم مطهر در داستان های طراحی شده ، چه انیمیشن و یا چه فیلم کوتاه به مدت های حدودی 18 دقیقه ( ایستگاه میرداماد ) ، 20 دقیقه ( ایستگاه دردشت) و 28 دقیقه ( تا ایستگاه حرم مطهر) ، اجرایی بودن آن را تضمین خواهد کرد . شکل شماره 8 شنان دهنده خطوط و روش تحقیق می باشد . در ساعات غیر اوج این امر موجب افزایش توریست و مسافر خواهان بازدید از روش مذکور خواهد شد .

4- مراجع

• http://transliteracies.english.ucsb.edu/post/research-project/research-clearinghouse-individual/research-reports/moving-canvas-2
• http://archive.seacoastonline.com/2005news/08202005/biz_nati/58886.htm
• LOLZ.Mihanblog.com

[1] – کارشناس ارشد برنامه ریزی حمل و نقل و ترافیک، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تلفن 09121693353 پست الکترونیکی zare_mostafa_mo@yahoo.com

[2] – Animation

[3] -Animation